Echtscheidingsdebat: 'veel wol, weinig stof'

3 juni 2005

Terwijl ieder uur een kind de omgang met zijn vader verliest en per week tien moeders de omgang met hun kind, debatteert de Tweede Kamer over wetsvoorstellen om echtscheiding 'bij de tijd te brengen'.

Jan Peeters

De bezorgdheid van de regering en de Tweede Kamer over de wettelijke regeling rond echtscheiding is werkelijk roerend. Vorige week debatteerde de Tweede Kamer twee forse dagdelen over het initiatief wetsontwerp-Luchtenveld (VVD) en kwam het kabinet vrijdag met een eigen wetsvoorstel. Het debat is dan ook nog lang niet voorbij.

Luchtenveld vindt dat mensen die samen besluiten te trouwen ook samen moeten kunnen scheiden. Daar hoeft in principe geen rechter aan te pas te komen, meent hij. Zelfs indien er kinderen zijn zou dat niet hoeven, indien beide 'scheidelingen' een zorgvuldig ouderschapsplan hebben opgesteld. Daarin moeten beide ouders overeenkomen hoe zij de verdere opvoeding en verzorging van hun geliefde kroost willen vormgeven.

Geen plan, geen scheiding
Dat plan zou moeten worden geaccordeerd door een mediator, oftewel een scheidingsbemiddelaar, waar er inmiddels al zo'n vijfhonderd van rondlopen en tweehonderd in opleiding zijn. Lukt het niet het plan op te stellen, dan volgt alsnog de gang naar de rechter.

 
Meer dan 350.000 kinderen hebben geen omgang met een van beide ouders
En zolang de mediator niet zijn goedkeuring hecht aan het ouderschapsplan, kan geen scheiding worden uitgesproken.

Houdt een van beide ex-en zich niet aan de afspraken, dan moeten daar forse sancties tegenoverstaan, aldus Luchtenveld. Hij vindt bijvoorbeeld dat wanneer een vader een vakantie in Italië heeft afgesproken met zijn twee kinderen, en moeder belt op het laatste moment af, de politie de kinderen op moet halen. Tenzij er een doktersverklaring kan worden overlegd. Ja maar, opperde Ella Kalsbeek (PvdA) tijdens het debat, "en als dat kind gewoon geen zin heeft?" Spookbeelden van manipulatie, druk en psychische chantage flitsen voorbij.

Omgangsonrecht
Luchtenveld vindt dat er zo snel mogelijk een einde moet komen aan wat 'omgangsonrecht' wordt genoemd: een van beide ouders - meestal de vader - die geen omgang meer krijgt met het eigen kind. Er zijn talloze voorbeelden van moeders die door rechters herhaaldelijk zijn gesommeerd - zelfs met dwangsommen - hun ex in staat te stellen tot contact met de kinderen, terwijl in de praktijk niets gebeurt. Gerechtsdeurwaarders weigeren eenvoudig hun werk uit te voeren, maar sturen de vaders wel een rekening. Dat moet afgelopen zijn, vindt Luchtenveld. En dat is ook de reden waarom organisaties als Fathers 4 Justice, SOS Pappa en Stichting Ouders Zonder Omgang hun hoop op dit wetsontwerp hebben gevestigd.

Verstopping
Tegen beter weten in waarschijnlijk. Het probleem is niet allereerst ontbrekende wetgeving, maar onwil en ambtelijke willekeur. De genoemde organisaties grossieren in horrorverhalen over vaders en moeders die ondanks rechterlijke uitspraken en dwangbevelen naar hun kinderen kunnen fluiten.

 
Het lijkt erop of de politiek de gevolgen van echtscheiding bewust negeert
Om maar te zwijgen van al die opa's en oma's en andere familieleden. Het is bekend dat moeders meer en eerder vervallen tot vormen van kindermishandeling. Eén ding hebben al die 'dwaze vaders' inmiddels geleerd: aangifte bij de meldpunten voor kindermishandeling (AMK's) haalt vaak niets uit. Er wordt niet eens onderzoek ingesteld. Of, zoals nu in het tragische geval rond Savanna is gebleken, moeder krijgt gewoon 'nog een kans'. Vandaar dat vaders, vaak berooid door eindeloze proceskosten, niets beters weten te doen dan verkleed als superman op bruggen of gebouwen te klimmen. Ze willen de aandacht vestigen op hun leven in de nachtmerrie. Maar de gemiddelde burger, die meent in een rechtsstaat te leven, is geneigd te denken dat er wel iets aan de hand zal zijn wanneer een vader zijn kinderen niet meer mag zien.

Lege huls
Het kabinet heeft inmiddels een eigen wetsontwerp gelanceerd waarbij per definitie altijd een rechter betrokken blijft. Minister Donner wil het scheiden vooral niet nog gemakkelijker maken dan het al was. Wat hij vooral niet wil is strafbaarstelling van het verhinderen van omgang, zoals Luchtenveld bepleit. Het CDA is het daar helemaal mee eens.

 
Aangifte bij de meldpunten voor kindermishandeling haalt vaak niets uit
Dat is merkwaardig, omdat het voorstel van Donner feitelijk niets verandert aan de huidige situatie van omgangsonrecht. Een verplicht te stellen ouderschapsplan is een lege huls indien niet-naleven ervan geen consequenties heeft. Dan verandert er niets voor de 350.000 minderjarige kinderen die volgens de minister geen omgang hebben met een van beide ouders. Fathers 4 Justice komt tot een aantal van meer dan een half miljoen, omdat zij ook kinderen uit geregistreerde partnerschappen meerekenen.

Per jaar komen er zo'n 10.000 kinderen bij. Het betreft dan rond de 5.000 ouders, meestal vaders, die hun kinderen niet of nauwelijks meer zien. Van hen raakt de helft tijdelijk of permanent arbeidsongeschikt.

Moraliseren taboe
Stichting Ouders Zonder Omgang berekende dat echtscheiding de samenleving jaarlijks een slordige 250 miljoen euro kost aan juridische bijstand, kinderbescherming, voogdij en begeleiding. Ook becijferde zij een verlies aan arbeid van een half miljard euro.

De cijfers over het menselijk leed, te vinden op www.kindindeknel.nl, zijn nog schrikbarender. Bij een op de drie zelfmoorden is echtscheiding in het spel. Gescheiden mensen hebben meer kans op een dodelijk verkeersongeluk dan niet-gescheiden mensen. De financiële gevolgen van echtscheiding zijn enorm. Kindermishandeling komt vaker voor in gebroken gezinnen dan in intacte.

Het lijkt erop of de politiek deze problematiek bewust negeert. Volgens menige 'dwaze vader' een gevolg van feministische beïnvloeding. Zij wijzen erop dat 80 procent van alle echtscheidingen wordt geïnitieerd door de vrouw en op het feit dat vaders in de regel hun kinderen verliezen.

Boven alles lijkt de politiek gevoelig door het absolute taboe op wat men moralisme noemt. Consequenties verbinden aan de enorme schade door echtscheiding betekent immers een beperking van de individuele keuzevrijheid.

En zo zal het geluk van tienduizenden kinderen en ouders geofferd blijven worden op het altaar van het liberaal fundamentalisme.

© 2005 Katholiek Nieuwsblad
Niets van deze uitgave mag opnieuw worden uitgegeven in welke vorm dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever